Trí tuệ – Buổi 1: Ngọn đèn đầu tiên của Bảy sự giàu toàn diện

Người viết:

· Chuyên mục:

Người biên soạn: Thu Hương · Học phần Trí tuệ – Chuyên gia Tư vấn Huấn luyện Nội tâm

Mở đầu: thắp ngọn đèn đầu tiên

Muốn trở nên giàu toàn diện, ngọn đèn cần thắp sáng đầu tiên là ngọn đèn trí tuệ. Khi trí tuệ và tâm thái đã sáng, những ngọn đèn còn lại sẽ đơn giản để thắp lên.

Cuộc sống của mỗi người giống như một ngôi nhà có bốn khía cạnh trọng điểm: nội tâm, sức khỏe, mối quan hệ và tài chính. Mọi vấn nạn của đời người đều xoay quanh bốn khía cạnh này, và chúng tác động qua lại lẫn nhau. Có khi ta thấy một vấn nạn xuất hiện, nhưng gốc của nó lại nằm ở một khía cạnh khác.

Việc của chúng ta không phải là đi lấy bóng tối ra khỏi ngôi nhà. Việc của chúng ta là đưa ánh sáng vào, bằng cách thắp sáng bảy ngọn đèn:

  1. Trí tuệ
  2. Tâm thái
  3. Nhân cách
  4. Phẩm chất
  5. Năng lực
  6. Thể chất
  7. Vật chất

Đây cũng chính là Bảy sự giàu toàn diện. Ngày nay, giàu không chỉ là có nhiều tiền. Người giàu bền vững còn khỏe mạnh, có năng lực, có phẩm chất để người khác quý mến, có nhân cách để người khác muốn ở gần, có tâm thái vững vàng và trí tuệ sáng suốt. Người chỉ giàu vật chất thì mới là người sở hữu nhiều tài sản, chưa đại diện cho sự giàu trọn vẹn.

Bài giảng hôm nay đi vào ngọn đèn đầu tiên: Trí tuệ.

Vì sao con người muôn đời khao khát trí tuệ

Dù ở thời kỳ nào, con người cũng kỳ vọng sở hữu và khai mở được trí tuệ. Những người đặc biệt luôn đi tìm bí mật của vũ trụ và đời sống cũng đều xoay quanh một câu hỏi: làm sao để có thêm trí tuệ?

Câu chuyện vị vua tìm sự khôn ngoan. Truyền thuyết kể rằng ngày xưa có một vị vua khác với mọi vị vua khác. Trong khi các vị vua khác tìm cách làm đế chế hùng mạnh và giàu có, ông không mưu cầu của cải mà chỉ đi tìm sự khôn ngoan. Ông học hỏi rất nhiều người, tìm hiểu rất nhiều điều. Kết quả, ông vừa có được sự khôn ngoan, vừa trở thành vị vua giàu có nhất nhân loại.

Bài học từ câu chuyện: muốn có từng thứ riêng lẻ thì ta phải vất vả, chật vật để có được. Nhưng khi theo đuổi trí tuệ, những thứ khác sẽ đơn giản đến theo.

Vì sao trí tuệ trở nên “khó đạt”. Khi nhiều người cùng mong muốn một điều, điều đó dần bị làm cho lớn lao và phức tạp hơn. Khái niệm trí tuệ cũng vậy: ngày càng phức tạp, và ai muốn khai mở đều cảm thấy phải trả một cái giá rất lớn.

Tham tưởng về trí tuệ. Khát khao trí tuệ là một trong những tham tưởng lớn nhất của con người. Rất nhiều hình thức đào tạo, phương pháp “kết nối” hay “khai mở” đều ra đời từ tham tưởng này. Khi chưa hiểu rõ trí tuệ là gì, người ta nói gì mình cũng nghe, bảo gì mình cũng làm, miễn là tin rằng làm vậy sẽ khai mở được trí tuệ. Vì thế, việc có một định nghĩa rõ ràng về trí tuệ là điều vô cùng quan trọng.

Trí tuệ là gì?

Trí tuệ đơn giản được hiểu là một khái niệm chỉ về trạng thái nhận thức nội tâm. Có năm trạng thái nhận thức nội tâm, tương ứng với năm tầng bậc trí tuệ.

Khái niệm này được xây dựng dựa trên hệ quy chiếu Cấu trúc con người. Thông qua hệ quy chiếu này, các trạng thái nhận thức nội tâm được gọi tên và làm rõ thành năm loại.

Tầng bậc Trạng thái nhận thức nội tâm
Bậc 1 Trạng thái nhận thức nội tâm về sự vật, sự việc, hiện tượng, hoàn cảnh hay con người: đúng hay sai, tốt hay xấu, thật hay giả, nên hay không nên
Bậc 2 Trạng thái nhận thức nội tâm: cội nguồn cuộc sống xuất phát từ bản thân
Bậc 3 Trạng thái tánh không của nội tâm
Bậc 4 Trạng thái tự nhiên biết của nội tâm
Bậc 5 Trạng thái trùng khắp của nội tâm

Lưu ý quan trọng: gọi là “tầng bậc” nhưng không có nghĩa bậc sau cao hơn bậc trước. Hãy tư duy về chúng như năm loại nhận thức, không cao, không thấp, mỗi loại phù hợp với những hoàn cảnh khác nhau.

Khi nào một người được xem là có trí tuệ?

Một người được đánh giá là có trí tuệ khi họ biết dùng tầng bậc nhận thức nội tâm phù hợp cho những vấn đề phát sinh mà họ gặp phải.

Trước đây, ta thường nghĩ người có trí tuệ là người cái gì cũng biết, cái gì cũng làm được, và không biết làm sao để thấu đáo như họ. Giờ đây mọi thứ rõ ràng hơn: chỉ cần nắm được có những trạng thái nhận thức nội tâm nào, và biết lúc nào cần lấy trạng thái nào ra để xử lý vấn đề nào, là đã được xem là có trí tuệ.

Theo đuổi trí tuệ và giàu trí tuệ

Theo đuổi trí tuệ Giàu trí tuệ
Cách làm Luôn đuổi theo “cái bóng” của trí tuệ: phải biết, phải làm được, phải đạt bậc cao nhất Buông định phù hợp, linh hoạt luân chuyển giữa các trạng thái nhận thức
Kết quả Như nắm chặt trong tay, tới lúc sẽ rơi; có những thời điểm trở nên lu mờ, lạc lối Giữ được ngọn đèn trí tuệ xuyên suốt

Giống như âm quá thì hóa dương, dương quá thì hóa âm, người chỉ chăm chăm đuổi theo bậc cao nhất rồi cũng có lúc đánh rơi. Chỉ cần giữ được ngọn đèn trí tuệ xuyên suốt, những ngọn đèn khác dù có tắt cũng sẽ thắp lại được.

Nâng tầm nhận thức nội tâm là gì?

“Nâng tầm nhận thức nội tâm” không có nghĩa là leo từ bậc 1 lên bậc 2, rồi bậc 3. Bản chất của nó là nâng khả năng luân chuyển giữa các trạng thái nhận thức sao cho thuận lợi. Đó chính là thắp sáng ngọn đèn trí tuệ, và trí tuệ sáng rồi thì mới hướng đến giàu toàn diện.

Con đường khai mở: học tập – trải nghiệm – tự ngẫm

Ngọn đèn trí tuệ rất đặc biệt: không phải cứ đi học là thắp sáng được. Mọi thứ nhân loại đi tìm bấy lâu thật ra không nằm bên ngoài, mà nằm ở việc quay trở về với nội tâm của chính mình. Học tập là con đường để nâng nhận thức nội tâm, từ đó từ từ khai mở trí tuệ.

Một người ngộ ra được nhờ ba con đường phối hợp với nhau:

  1. Học tập – tạo nền tảng, rút ngắn quá trình trải nghiệm.
  2. Trải nghiệm – bắt tay vào làm, đi nói chuyện, đi chia sẻ. Nếu chỉ tự lao ra trải nghiệm thì mất rất nhiều thời gian.
  3. Tự ngẫm – quay về chiêm nghiệm điều mình đã trải qua. Tự ngẫm mà ngộ là con đường thanh cao, cần có công đức phước đức lớn mới làm được.

Chỉ học tập thôi thì chưa ngộ ra được. Ngược lại, chỉ trải nghiệm rồi đợi tự ngẫm thì không biết một đời người có đủ thời gian và nhân duyên hay không. Cách khôn ngoan là học trước, rồi bước ra tạo bối cảnh trải nghiệm tri thức, rồi tự ngẫm thêm.

Phải có điểm bám trụ thì mới ngộ. Không phải cứ ngồi yên là ngộ ra. Ta cần đang làm một việc gì đó, đang có một khát khao nào đó mà chưa đạt được, thì mới có chỗ để khởi nghi vấn và ngẫm ra. Giống như có rất nhiều tiền trong ngân hàng mà không biết tiêu vào đâu: có công đức phước đức mà không bắt tay làm thì cũng không ngộ.

Vai trò của người chuyển giao. Không ai khai mở trí tuệ thay cho người khác được. Người chuyển giao chỉ tạo lập con đường học tập, còn việc ngộ ra là nhờ sự trải nghiệm và tự ngẫm của chính họ. Vì vậy, đừng lấy đó làm ngạo mạn.

Hãy vừa học, vừa đi nói chuyện. Đừng đợi học xong mới nói, cũng đừng cứ nói rồi mới học. Ai thuận làm video thì làm video, ai thuận mở Zoom thì mở Zoom, ai thuận gặp trực tiếp thì gặp trực tiếp. Chỉ cần mỗi ngày nói chuyện tri thức khoảng 15 phút, nhìn xem người xung quanh đang vướng ở đâu và dùng tri thức để hỗ trợ họ. Ngôn ngữ tri thức nội tâm mang một nguồn năng lượng rất đặc biệt: càng nói và lan tỏa, thân và trí càng sáng rõ.

Trí tuệ bậc 1: chủ động chọn điều tốt

Trạng thái nhận thức nội tâm bậc 1 là trạng thái nhận thức nội tâm về sự vật, sự việc, hiện tượng, hoàn cảnh hay con người: đúng hay sai, tốt hay xấu, thật hay giả, nên hay không nên.

Khi một thông điệp đến, nội tâm ta lập tức khởi lên một nhận định, một sự phân tích phân biệt: cái này đúng hay sai, người này tốt hay xấu. Nhận định đó dựa trên tất cả những gì ta đã huân tập, nghe, thấy, nói, biết. Vì thế có người vừa gặp, ta đã thấy “người này tốt”, “người kia không ưa mình”.

Người có trí tuệ bậc 1 không để trạng thái này diễn ra một cách bị động. Họ chủ động nhìn vào điểm tốt, hướng đến điều tốt đẹp, và biết nên làm gì để tạo ra kết quả tốt hơn thay vì bám chấp vào thật – giả.

Định nghĩa: Người có trí tuệ bậc 1 là người có trạng thái nhận thức nội tâm phân biệt được đúng sai, thật giả, tốt xấu, nên không nên đối với sự vật, sự việc, hiện tượng, hoàn cảnh hay con người.

Ứng dụng

Hoàn cảnh Có nên dùng bậc 1? Vì sao
Công việc Phù hợp, dùng nhiều Biết đâu là tốt, đâu là nên và chọn điều tốt để làm
Nuôi dạy con cái Phù hợp trong một số giai đoạn Chủ động chỉ dạy con cách làm đúng, không đợi con sai rồi mới xử lý
Quan hệ vợ chồng, giữa người với người Hạn chế Cứ đúng – sai, tốt – xấu thì mối quan hệ khó bền, dễ đổ gãy

Trong quan hệ, hãy nhìn sâu vào bản chất: mỗi người chỉ khác nhau ở nhận thức. Những gì họ đã huân tập quyết định trạng thái nội tâm, từ đó quyết định họ nghĩ gì, nói gì, làm gì. Bên trong họ thấy điều đó là đúng, chứ không phải họ “có vấn đề”.

Lưu ý: không có quy tắc cứng nhắc. Ngay trong công việc, phần lớn vấn đề lại xảy ra giữa con người với con người. Khi đó dùng bậc 1 cũng không còn phù hợp. Điều quan trọng là chọn nhận thức phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.

Trí tuệ bậc 2: cội nguồn cuộc sống xuất phát từ bản thân

Đây là một bước tiến vô cùng quan trọng trong nhận thức của một con người. Người lúc nào cũng oán trách, than vãn hoàn cảnh là người chưa có trạng thái nhận thức bậc 2: trong mắt họ, mọi chuyện xảy ra đều do hoàn cảnh và người khác tác động vào.

Trạng thái nhận thức nội tâm bậc 2 giúp ta hiểu: mọi điều đang gặp, mọi kết quả đang có, dù như ý hay bất như ý, đều xuất phát từ những hạt mầm bên trong tâm trí mình. Hạt mầm đó gồm hình ảnh tâm trí, công đức – phước đức – ác đức (trạng thái điện tử nội tâm), và các khái niệm nguồn. Vì thế họ không còn đổ lỗi cho bên ngoài nữa.

Tri thức Công thức cội nguồn cuộc sống giúp con người nâng nhận thức lên bậc 2. Biết cách nói chuyện thì Cấu trúc con người hay Tam giác hiện thực cũng có thể hỗ trợ điều đó.

Định nghĩa: Người có trí tuệ bậc 2 là người có trạng thái nhận thức cội nguồn cuộc sống bắt nguồn từ chính tôi.

  • Là người thấu hiểu và nhận thức mọi sự vật, sự việc đến từ phía chính họ, từ hạt mầm tâm trí của bản thân họ, không đến từ chính nó.
  • Là người không mưu cầu sự thay đổi từ bên ngoài, mà nhận thức rất rõ cần sự thay đổi từ bên trong nội tâm.
  • Là người có tâm niệm: mưu cầu sự thay đổi của người khác là bắt đầu cho đau khổ; thay đổi bản thân là bắt đầu cho hạnh phúc.

Nhận thức bậc 2 khác trí tuệ bậc 2 thế nào?

Người có nhận thức bậc 2 Người có trí tuệ bậc 2
Thời điểm Sau khi sự việc đã xảy ra Trước khi sự việc diễn ra
Cách phản ứng Nhận ra cội nguồn đến từ mình, rồi sửa Đi trước một bước, chủ động kiến tạo tương lai mong muốn

Người có trí tuệ bậc 2 muốn điều gì thì chủ động làm rõ hình ảnh mong muốn, huân tập khái niệm nguồn có lợi, tích tạo công đức phước đức để giữ trạng thái nội tâm cân bằng hướng dương.

Ví dụ: họ không đợi vợ chồng cãi vã, rạn nứt mới đi học cách hòa hợp, mà chủ động huân tập thế nào là yêu thương. Họ không đợi gặp khó khăn tài chính mới học về tiền, đầu tư hay kinh doanh. Một người chủ động đầu tư cho việc học để nâng tầm nhận thức nội tâm đã là người có trí tuệ bậc 2.

Trí tuệ bậc 3: tánh không của nội tâm

Trạng thái nhận thức nội tâm bậc 3 là trạng thái tánh không của nội tâm. Đây là tầng bậc giúp ta tiệm cận sự an vui, thanh tịnh nội tâm.

Nhớ lại đồ hình Tâm – Tánh – Tình: khi một thông điệp truyền tới, con người đón nhận đầu tiên bằng ý nghe, ý thấy chân thật. Lúc đó nghe chỉ là nghe, thấy chỉ là thấy, chưa có lớp tánh (phân tích phân biệt) hay lớp tình (cảm xúc) xen vào.

Ta không thể “ngừng so sánh”. Người ta hay khuyên “đừng so sánh, đừng phán xét”. Nhưng lớp tánh bên trong luôn tồn tại, và biết phân biệt phải trái, nên không nên vốn rất có lợi. Điều ta làm được là tạo ra một khoảng lặng, một độ trễ giữa lúc đón nhận bằng tâm chân thật và lúc tánh, tình khởi lên. Khoảng không đó đưa nội tâm về trạng thái cân bằng, an vui, thanh tịnh, và trí tuệ bậc 3 bắt đầu được khai mở. Khi đó ta tự nhiên biết cần đối đãi thế nào cho phù hợp, thay vì để quá khứ và cảm hứng nhất thời dẫn dắt.

Ví dụ: hai người bạn A và B cùng ngồi, cùng nhìn thấy một người C bước vào. Bên ngoài cả hai đều chưa nói gì, làm gì. Nhưng bên trong, một người đã khó chịu, người kia vẫn điềm tĩnh. Cùng một sự việc, hai quả khác nhau đã được trổ ra. Trạng thái nội tâm quyết định năng lượng ta phát ra, và người khác cảm nhận được năng lượng đó. Khi đưa được nội tâm về tánh không, những hạt mầm bất lợi đang trổ quả bị triệt tiêu, và ta khởi tạo một nhân duyên mới.

Định nghĩa: Người có trí tuệ bậc 3 là người có trạng thái nhận thức nội tâm là mọi sự vật, sự việc, hoàn cảnh hay con người đều có tính không.

  • Là người luôn cảm nhận con người, sự vật, sự việc, hoàn cảnh về bản chất là không có vấn đề.
  • Là người luôn sống với thực tại, hằng sống với sự chân thật nơi chính mình.
  • Là người luôn biết mình đang nghe, biết mình đang thấy, biết mình đang nói và biết mình đang biết.
  • Là người có được trạng thái an vui thanh tịnh nội tâm.

Người có trí tuệ bậc 3 biết ứng dụng quy luật luân hồi trong nhân sinh và sống trọn vẹn nơi thực tại. Họ không bị tâm trí kéo về quá khứ (gặp lại người cũ là khó chịu ngay) hay tưởng về tương lai. Phần lớn chúng ta đang sống trong quá khứ hoặc tương lai, nên thật ra mới đang “tồn tại” chứ chưa thật sự sống.

Ba câu hỏi quan trọng của đời người

Nếu biết trả lời và thực hành theo ba câu hỏi này, ta sẽ đơn giản nâng trí tuệ lên bậc 3 và bậc 4.

Câu hỏi Câu trả lời
Ai là người quan trọng nhất? Người đang đối diện với mình
Thời điểm nào quan trọng nhất? Thời điểm hiện tại
Việc làm nào quan trọng nhất? Quan tâm đến sự chuyển hóa và trưởng thành của người đối diện

Vì sao hiệu quả? Tâm trí chạy liên tục. Nếu không có gì để “định” vào, nó sẽ kéo ta đi. Cách định tốt nhất là định vào người đối diện, ngay tại thời điểm hiện tại, và khởi lên mong muốn họ được chuyển hóa. Khi thật sự chứa đựng và lắng nghe họ, ta tự biết cần làm gì để hỗ trợ. Đó cũng là cội nguồn của năng lực lắng nghe và sức phán đoán.

Cái người ta hay gọi là “giác quan thứ sáu” hay “tâm linh tương thông” của hai vợ chồng thật ra là sức phán đoán. Nó xuất hiện khi ta rất tập trung vào một người và quan tâm đến sự chuyển hóa của họ: chỉ một máy động nhỏ nơi nội tâm họ, ta đã nhận ra.

Lời khuyên cho Chuyên gia Tư vấn Huấn luyện Nội tâm: nên dùng trí tuệ bậc 3 khi tư vấn, huấn luyện cho con người.

Trí tuệ bậc 4: tự nhiên biết

Trạng thái nhận thức nội tâm bậc 4 là trạng thái tự nhiên biết của nội tâm: tự nhiên biết cần nói gì, cần làm gì cho phù hợp với hoàn cảnh thực tại. Đây là tầng bậc vượt qua giới hạn của tri thức thông thường. Người thường trực ở bậc 3 thì tự nhiên sẽ khởi dần lên bậc 4.

Bậc 4 gắn với hai loại tri thức:

Hữu sư trí Vô sư trí
Đến từ đâu Học hỏi, trải nghiệm từ lúc sinh ra đến nay Không do người thầy nào dạy; mở ra từ kho tổng nghiệp thức, hoặc kết nối với kho tri thức chung của nhân loại (văn minh không gian)
Cách vận hành Dựa trên dữ liệu đã học để lập luận, tư duy, phán đoán Tự nhiên biết khi tần số nội tâm đủ cao và cân bằng

Định nghĩa: Người có trí tuệ bậc 4 là người có trạng thái nhận thức nội tâm tự nhiên biết nên nói, nên làm điều gì cho phù hợp với hoàn cảnh thực tại.

  • Là người có thể kết nối với những kiến thức, hiểu biết vượt ngoài những gì bản thân đã nghe, thấy, nói, biết trong quá khứ.
  • Là người có tần sóng điện từ có thể tiếp cận với nền văn minh không gian.

Tiền đề của bậc 4 là phải sống được với thực tại trước (bậc 3). Khi nội tâm thật sự cân bằng, những hiểu biết được mở ra rất tự nhiên. Đôi khi chính ta cũng không hiểu vì sao mình nói được, làm được điều đó, như thể đã làm từ rất lâu rồi.

Gợi ý tự quan sát: trong quá khứ, có bối cảnh nào mà bạn tự nhiên nói ra hay làm được một điều mà chính bạn cũng không biết vì sao mình biết?

Trí tuệ bậc 5: trùng khắp (giới thiệu)

Trạng thái nhận thức nội tâm bậc 5 là trạng thái trùng khắp của nội tâm. Người có trí tuệ bậc 5 không bị bất kỳ rào cản nào về không gian và thời gian. Mượn theo tri thức nhà Phật, đó là người đã mở được ngũ nhãn: nhục nhãn, thiên nhãn, huệ nhãn, pháp nhãn và Phật nhãn. Đa số người tu tập đều hướng tới trạng thái này.

Trong học phần này, bậc 5 chỉ được giới thiệu để biết, không đi sâu, vì chưa có hiện thực xung quanh để làm cơ sở chia sẻ.

Tổng kết và thực hành

Trí tuệ không phải điều gì xa vời: đó là biết dùng đúng trạng thái nhận thức nội tâm cho đúng hoàn cảnh. Học giúp ta có nền tảng, còn trải nghiệm và tự ngẫm giúp ngọn đèn thật sự sáng lên.

Tầng bậc Từ khóa Người có trí tuệ ở bậc này
Bậc 1 Đúng – sai, tốt – xấu Chủ động nhìn điểm tốt và chọn việc nên làm
Bậc 2 Cội nguồn từ bản thân Không đổ lỗi, chủ động kiến tạo tương lai
Bậc 3 Tánh không Sống với thực tại, an vui thanh tịnh
Bậc 4 Tự nhiên biết Tự biết nên nói, nên làm gì cho phù hợp
Bậc 5 Trùng khắp Không bị rào cản không gian, thời gian

Câu hỏi thực hành

  1. Trong một mối quan hệ gần đây, bạn đã dùng nhận thức bậc 1 (đúng – sai) ở đâu? Nếu đổi sang cách nhìn khác, kết quả có thay đổi không?
  2. Điều bất như ý nào bạn đang đổ lỗi cho hoàn cảnh? Hạt mầm nào trong tâm trí bạn đã tạo ra nó?
  3. Lần tới khi gặp ai đó, hãy thử tạo một “độ trễ” trước khi phán xét. Bạn thấy nội tâm mình khác đi thế nào?
  4. Trong cuộc trò chuyện tiếp theo, hãy định vào người đối diện và quan tâm đến sự chuyển hóa của họ. Ghi lại điều bạn nhận ra.
  5. Thu thập một câu chuyện hiện thực (của bản thân hoặc người xung quanh) cho mỗi tầng bậc trí tuệ từ 1 đến 4. Những câu chuyện này sẽ giúp người nghe tin rằng giàu toàn diện là có thật, không chỉ là lý thuyết.

Bài tiếp theo: chia sẻ hiện thực về từng tầng bậc trí tuệ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *